Πόνος

Πως καταλαβαίνουμε τον πόνο

• Ορισμένα νεύρα σε όλο το σώμα έχουν απολήξεις (άκρες) που λέγονται αισθητήρες του πόνου. Αυτοί μπορούν να ενεργοποιηθούν  από την πίεση που ασκεί ένας όγκος ή από τις χημικές ουσίες που εκκρίνονται από κατεστραμμένους ιστούς.

• Οι αισθητήρες του πόνου στη συνέχεια στέλνουν τα μηνύματα κατά μήκος των νεύρων, πρώτα στην σπονδυλική μας στήλη και μετά στον εγκέφαλο. Αισθανόμαστε τον πόνο όταν τα οδυνηρά μηνύματα φθάσουν στον εγκέφαλο.

• Ο εγκέφαλος απαντά στον πόνο στέλνοντας πίσω, μέσω των νεύρων, άλλα μηνύματα που κατευθύνουν την αντίδραση μας. 

Για παράδειγμα: πονάς όταν κουνάς το χέρι σου, μπορείς να αντιδράσεις κρατώντας το ακίνητο.

Τι κάνει το σώμα μας

Ο εγκέφαλος μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αισθάνεται κανείς τον πόνο. 

Για παράδειγμα: τα κέντρα του εγκεφάλου που ελέγχουν τα συναισθήματα μας μπορούν να αυξήσουν ή να ελαττώσουν την αίσθηση του πόνου.

Όταν είναι κανείς αγχωμένος μπορεί να αισθάνεται πιο έντονα τον πόνο, ενώ αντίθετα αν είναι χαλαρός μπορεί να τον αισθάνεται λιγότερο.

Ορισμένες φορές τα νεύρα που μεταφέρουν τα μηνύματα από και προς τον εγκέφαλο ευαισθητοποιούνται υπερβολικά. Αυτό σημαίνει ότι συνεχίζει κανείς να αισθάνεται τον πόνο ακόμα και όταν αυτό που τον προκάλεσε αντιμετωπίστηκε με φάρμακα.

Αιτίες που προκαλούν τον πόνο στον καρκίνο

• Ο όγκος (ή κάποια μάζα) μεγαλώνει και ασκεί πίεση στα νεύρα, τα όργανα ή τα οστά εμποδίζοντας κάποιο όργανο ή φράσσοντας κάποιο αγγείο του σώματος. 
• Οι αντικαρκινικές θεραπείες (όπως κάποιο χειρουργείο, χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία) μπορεί μερικές φορές να προκαλέσουν την εμφάνιση του πόνου. Η χημειοθεραπεία μπορεί να έχει ως παρενέργεια τη νευραλγία ενώ η ακτινοθεραπεία την αίσθηση του πόνου και τον ερεθισμό του δέρματος.
• Η γενικευμένη αδυναμία & η ακινησία μπορεί να προκαλέσει δυσκαμψία και αίσθηση πόνου. Κάποιες φορές ο πόνος μπορεί να επιδεινωθεί και από άλλες καταστάσεις όπως:
• Άγχος, κατάθλιψη, κόπωση
• Εργασιακές πιέσεις
• Δυσκολία συνάντησης φίλων

Σε κάθε καινούργιο πόνο να απευθύνεσαι στο γιατρό σου ούτως ώστε εκείνος να σου δώσει την κατάλληλη θεραπεία.

Χαρακτηρισμοί του πόνου από την ομάδα που σας φροντίζει

Η διεπιστημονική ομάδα χρησιμοποιεί διαφορετικούς χαρακτηρισμούς για τον πόνο που σε δυσκολεύει, ένας πόνος μπορεί να είναι:

Οξύς, Χρόνιος, Νευροπαθητικός, Ξαφνικός, Καθολικός ή Ολικός πόνος.

«Όλα αυτά τα είδη των πόνων οξύς, χρόνιος, νευροπαθητικός, ξαφνικός, μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με τη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση.»

Mε το να περιγράψει κανείς τον πόνο του όσο πιο καλά μπορεί βοηθά την ομάδα φροντίδας του να βρει τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης. 

Παρακάτω μπορείς να βρεις κάποιες ερωτήσεις  που θα σε βοηθήσουν να περιγράψεις τον πόνο σου:

Πού πονάς;

Πονάς σε συγκεκριμένο μέρος του σώματος ή σε περισσότερα; Μπορείς να δείξεις σε ένα σχεδιάγραμμα που ακριβώς πονάς.

Πως θα περιέγραφες τον πόνο σου;

Ελαφρύς πόνος, μαλακός, οξύς, κοφτερός, σαν κάψιμο, έντονος, σαν να τσούζει, σαν να είναι σουβλερός, σαν μαχαιριά, αλλιώς.

Πόσο δυνατός είναι ο πόνος σου;

Σε κλίμακα από 0 έως 10, πόσο θα τον μετρούσες; (όπου 0 καθόλου πόνος, όπου 10 ο χειρότερος πόνος που είχες ποτέ).

Πονάς συνεχώς;

Μήπως ο πόνος έρχεται και φεύγει; Μήπως περνάει όταν είσαι ακίνητος ή χειροτερεύει όταν κουνιέσαι; Είναι χειρότερος τη νύχτα; Δεν σε αφήνει να κοιμηθείς; Σε ξυπνάει;

Υπάρχει κάτι που κάνει τον πόνο καλύτερο ή χειρότερο;

Πότε αισθάνεσαι καλύτερα ή χειρότερα; Όταν στέκεσαι, όταν κάθεσαι ή όταν ξαπλώνεις; Τι σε βοηθάει περισσότερο; Μια ζεστή κομπρέσσα ή κάτι κρύο; Τα παυσίπονα σε ανακουφίζουν; Tα παυσίπονα σταματούν τον πόνο ή απλά τον ελαττώνουν και για πόσο χρονικό διάστημα; Μπορείς να ξεχνιέσαι με δραστηριότητες όπως να διαβάζεις, να ακούς μουσική ή να παρακολουθείς τηλεόραση;

Πως ο πόνος επηρεάζει την καθημερινότητα σου;

Σε εμποδίζει από το να σκύβεις ή να τεντώνεσαι όπως συνήθως; Σε εμποδίζει να μένεις καθιστός για πολύ ώρα;  Για παράδειγμα μπορείς να καθίσεις τόση ώρα όσο χρειάζεσαι για να φας το γεύμα σου; O πόνος σε εμποδίζει να συγκεντρωθείς ή επηρεάζει τον ύπνο σου; Σε εμποδίζει να περπατήσεις μια μικρή ή μεγάλη απόσταση;

Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις θα βοηθήσουν την ομάδα που σε φροντίζει να σχεδιάσει την αγωγή που σου ταιριάζει καλύτερα. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να αισθάνεσθε ενοχλητικοί ή ότι το κάνετε θέμα με το να συζητάτε για τον πόνο σας.

Ήπια Αναλγητικά (ΜΗ Οπιοειδή)

Η ασπιρίνη και η παρακεταμόλη ανήκουν στα ήπια αναλγητικά.

Ισχυρά Αναλγητικά (Οπιοειδή)

Χρησιμοποιούνται παντού και με μεγάλη αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση του καρκινικού πόνου. Σε σωστές δόσεις, είναι τα πλέον ασφαλή σκευάσματα. 

Συμπληρωματικά Φάρμακα

Χαρακτηρίζουμε έτσι τα φάρμακα που ενώ η βασική τους εργασία είναι άλλη, βοηθούν πολύ και στον πόνο. Λειτουργούν βοηθητικά μαζί με τα απλά παυσίπονα και πολλές φορές δρουν συμπληρωματικά. Παραδείγματα τέτοιων φαρμάκων είναι:

• Αντικαταθλιπτικά
• Αντιεπιληπτικά
• Μυοχαλαρωτικά
• Νευροληπτικά, αγχολυτικά
• Αντισταμινικά κ.α.

Συχνό πρόβλημα είναι η αυθαίρετη μείωση των δόσεων ή η παράλειψη τους όταν ο πόνος ελέγχεται πλήρως. Eίναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι ο ασθενής που πονάει θα πρέπει να λαμβάνει τα φάρμακα του συστηματικά. 

Από την άλλη μην απογοητεύεστε αν ο πόνος στην περίπτωση σας δεν υποχωρήσει αμέσως. Χρειάζεται κάποιος χρόνος να δράσουν τα  φάρμακα και να εκτιμήσει ο γιατρός σας την αντίδραση του οργανισμού σας.

• Θεραπεία μέσω απασχόλησης: Mελέτη, ζωγραφική, κέντημα, πλέξιμο, κατασκευές
• Ψυχολογική υποστήριξη μέσω φιλικών προσώπων, ομαδικών συναντήσεων
• Πνευματική υποστήριξη: Προσευχή, συζήτηση με ιερέα ή/και με πρόσωπα της Εκκλησίας
• Σωματική άσκηση: Περπάτημα, γυμναστική, εκδρομές, ομαδικά παιχνίδια