Εποπτεία Ομάδας

Αποφόρτιση και ενδυνάμωση της διεπιστημονικής ομάδας μέσω της τέχνης

Η Διεπιστημονική Ομάδα της Μονάδας Ανακουφιστικής Φροντίδας «ΓΑΛΙΛΑΙΑ» στηρίζεται στο έργο της μέσω συνεδριών εποπτείας από εξειδικευμένους ψυχολόγους από την αρχή λειτουργίας της. Το Μάιο του 2016 ξεκίνησε ομάδα εποπτείας βασισμένη στις τεχνικές της  εικαστικής θεραπείας.

Η εικαστική θεραπεία βασίζεται στη δύναμη της εικαστικής έκφρασης χωρίς να απαιτείται κάποιο ιδιαίτερο «ταλέντο» στη ζωγραφική ή στις τέχνες γενικότερα. Είναι μια προβλητική τεχνική που επιτρέπει στους συμμετέχοντες να δημιουργήσουν, να κατασκευάσουν και να συν-κατασκευάσουν την εικόνα του κόσμου όπως τον βιώνουν. Μέσω των εικαστικών υλικών που χρησιμοποιούνται για την δημιουργία των εικαστικών έργων, παρέχεται η δυνατότητα δημιουργίας μιας διαφορετικής «γλώσσας», αυτής της εικόνας και του συμβολισμού.

Το να κατανοούν οι δημιουργοί το τί εκφράζουν τα έργα τέχνης τους είναι μέρος της εικαστικής θεραπείας, όπως και η διαδικασία της δημιουργίας ενός έργου τέχνης είναι εξίσου σημαντική, κι αυτό γιατί επιτρέπει σε μια διάθεση ή σε ένα πρόβλημα να προσωποποιηθεί ή ν’ αναπαρασταθεί ως εικόνα, δίνοντας τη δυνατότητα να κατανοηθεί καθαρότερα και βαθύτερα.

Η δημιουργική διαδικασία και η συμβολική επικοινωνία είναι δύο πλευρές της εικαστικής θεραπείας που μπορούν να λειτουργήσουν καθοριστικά στα πλαίσια της εποπτείας ομάδων με επαγγελματίες υγείας.

Σε μια συνεδρία εποπτείας μέσω των τεχνικών της εικαστικής θεραπείας, τα μέλη έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν εσωτερικά και εξωτερικά. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί στην ομάδα ένα υποστηρικτικό περιβάλλον κι ένα ασφαλές πλαίσιο με εμπιστευτικότητα και ελευθερία. Σ’ αυτό ο καθένας μπορεί να χτίσει μια γέφυρα με τον εαυτό του, αλλά και με όλα τα άλλα μέλη και να αντιμετωπίσει έτσι το αίσθημα μοναχικότητας που συνήθως συνοδεύει το κλινικό έργο.

Ο χρόνος μοιράζεται ανάμεσα στην εικαστική δραστηριότητα, στη λεκτική επικοινωνία και στην επεξεργασία των εικαστικών έργων. Δημιουργείται, μ’ αυτόν τον τρόπο, ένα πλαίσιο αλληλεπίδρασης, όπου το συναίσθημα, η αντίληψη και η νόηση, συνδέονται και συνεργάζονται προωθώντας την επίτευξη των εποπτικών αιτημάτων και στόχων.

Η δημιουργία έργων τέχνης στα πλαίσια των διεπιστημονικών ομάδων:
- δίνει έμφαση στην επαγγελματική ανάπτυξη των μελών μέσα από τη βαθύτερη κατανόηση των προσωπικών προβληματισμών τους, αλλά και του κλινικού υλικού που ο καθένας μοιράζεται
- βοηθά στο να αποφευχθεί η επαγγελματική εξουθένωση
- ενισχύει το τρόπο διερεύνησης και κατανόησης των σχέσεων με τους άλλους (θεραπευομένων , συναδέλφων, κα)
- συμφιλιώνει τα μέλη με πιθανά αισθήματα ανεπάρκειας ενισχύοντας την εμπιστοσύνη στην ανθρώπινη διάσταση του ρόλου τους ως φροντιστές
- βοηθά στην εξερεύνηση αντικρουόμενων συναισθημάτων
- βοηθά στην κατανόηση των δυναμικών της ομάδας αλλά και τις έννοιες της μεταβίβασης και αντιμεταβίβασης με τους ασθενείς και το περιβάλλον τους
- καταπραΰνει το συναισθηματικό στρες και άγχος, δημιουργώντας μια φυσιολογική χαλάρωση και απόλαυση ενώ αλλάζει τη διάθεση του ατόμου
- προκαλεί ανακούφιση από συναισθηματικές καταστάσεις που ενδεχομένως να επιβαρύνουν και να μπλέκουν το έργο του επαγγελματία, όπως φόβος, άγχος, αγωνία και θλίψη
- συμβάλλει στην ανακάλυψη ενός νέου νοήματος για την εργασία με τους ασθενείς, αλλά και για την ίδια τη ζωή των μελών
- είναι μια δραστηριότητα που γεννά αυτοεκτίμηση, ενθαρρύνει τον πειραματισμό, διδάσκει νέες δεξιότητες
- ισχυροποιεί την αίσθηση της ασφάλειας και της εργασιακής ικανοποίησης

Είναι σημαντικό, επίσης, ότι το εικαστικό προϊόν με την δυνατότητα του να φυλάσσεται μέσα στο χρόνο γίνεται εποπτικό εργαλείο, ένα στοιχείο «χειροπιαστής μνήμης» στο οποίο τα μέλη μπορούν να ανατρέξουν και να διερευνήσουν ξανά.

Παρά το γεγονός ότι οι ομάδες εποπτείας μέσω των τεχνικών της εικαστικής θεραπείας δεν προσφέρουν αμιγώς προσωπική θεραπεία, έχουν θεραπευτικά οφέλη καθώς μέσα από την διάκριση του προσωπικού και του επαγγελματικού βιώματος, συμβάλουν στην προσωπική ανάπτυξη και αυτογνωσία των μελών που συμμετέχουν, ενισχύοντας την αναγνώριση, την υπομονή, την κατανόηση και την αποδοχή. Έτσι, το βάρος από τις δύσκολες περιπτώσεις επενδύεται θετικότερα και μετατρέπεται σε πρόκληση.

Η εποπτεία, μέσω των τεχνικών  της εικαστικής θεραπείας είναι ουσιώδης: αποτελεί ένα είδος ηθικής και συναισθηματικής κάθαρσης. Είναι σαν ένας καταρράκτης από καθάριο νερό το οποίο καθώς πέφτει πάνω στον θεραπευτή, του επιτρέπει να διαχωρίσει τον εαυτό του από τη σκιά του υλικού που εναποθέτει ο ασθενής πάνω του και να δει αυτό το υλικό κάτω από ένα νέο φως.

Ενδεικτική Bιβλιογραφία
• Lahad, M. (2000). Creative Supervision: The Use of Expressive Arts Methods in Supervision and Self-Supervision, Jessica Kingsley Publications, Philadelphia, Pa.
• Schaverien J & Case C., (2007). Supervision of Art Psychotherapy. A theoretical and practical handbook, Routledge

                                               

donate now blue